Μικρό αφιέρωμα στον δικό μου Commodore 128

Πριν από λίγους μήνες έγινα, για 30 ευρώ, ευτυχής κάτοχος ενός Commodore 128, χωρίς τροφοδοτικό, χωρίς να έχει δοκιμαστεί, χωρίς μέλλον και προοπτική (!)
Αυτό το μηχάνημα μου ξυπνούσε γλυκές αναμνήσεις από την παιδική μου ηλικία.
Το είχε αγοράσει ένας πολύ καλός μου φίλος και θυμάμαι τις ατέλειωτες ώρες που περνούσαμε παίζοντας παιχνίδια πάντα σε cbm 64 mode !

Ως επι το πλείστον στην ορολογία της ebay-ικής, "untested" σημαίνει συνήθως καμένο-χαλασμένο-προς ανακύκλωση...πόσο μάλλον όταν ΔΕΝ συνοδεύεται από τροφοδοτικό (!)
Θυμίζω πολύ γρήγορα ότι ο 128άρης είναι στην ουσία υπολογιστής 3 σε 1.
Commodore 128,Commodore 64 ενώ ο Ζ80 που διαθέτει του επιτρέπει να τρέχει CP/M και εφαρμογές για αυτό το λειτουργικό.

ΒΗΜΑ 1ο Καθαρισμός - Aλλαγή ηλεκτρολυτικών πυκνωτών

Όταν με το καλό κατέφθασε το πακέτο και ανοίχτηκε ευλαβικά, διαπίστωσα ότι το μηχάνημα ήταν σε πολύ καλή κατάσταση εκτός από λίγα ελαφρώς κιτρινισμένα πλήκτρα ενώ το θετικό ήταν ότι δεν είχε ανοιχθεί ποτέ αφού η χαρακτηριστική ασημί αυτοκόλλητη σφραγίδα κάτω από το πληκτρολόγιο ήταν ανέπαφη.





Αφού ξεβιδώθηκαν οι βιδούλες που συγκρατούν το καπάκι με το πληκτρολόγιο, περνάμε στην εσωτερική μεταλλική θωράκιση και μετά στην μητρική.
Σε αντίθεση με τα μικρότερα 64άρια εδώ βλέπουμε το επαγγελματικό πνεύμα που διακατέχει τον σχεδιασμό με απόδειξη την μέριμνα για απαγωγή θερμότητας από τα ολοκληρωμένα. Πάνω στα chips διακρίνουμε σιλικόνη που έρχεται σε επαφή με τα ειδικά ελάσματα της μεταλλικής θωράκισης και λειτουργεί ως ασπίδα παρεμβολών αλλά και ως τεράστια και ενιαία ψήκτρα.



Βλέπουμε το πληκτρολόγιο και τις "φωλιές" των πλήκτρων και μπορούμε να πούμε με σιγουριά..."Σήμερα ΔΕΝ τα κατασκευάζουν όπως τότε !"



Η μητρική σε όλη της την μεγαλοπρέπεια !





Πριν προχωρήσω παραπέρα θα ήθελα να σταθώ σε κάποια ίχνη που άφησαν οι σχεδιαστές μηχανικοί.



Στα αρχικά μοντέλα του υπολογιστή όπως στο δικό μου, θα δούμε στο κάτω μέρος της μητρικής πλακέτας την εξής επιγραφή "RIP: HERD/FISH/GUAY/PAR".
Τι σημαίνουν αυτά ?
Ας αφήσουμε τον ίδιο τον Bill Herd να μας εξηγήσει :

"The syntax refers to an inside joke where we supposedly gave our lives in an effort to get the FCC production board done in time, after being informed just the week before by a middle manager that all the work on the C128 must stop as this project has gone on far too long.
After the head of Engineering got back from his business trip and inquired as to why the C128 had been put on hold, the middle manger nimbly spoke expounding the virtues of getting right on the job immediately and someone else, _his_ boss perhaps, had made such an ill suited decision. The bottom line was we lived in the PCB layout area for the next several days.
I slept there on an airmatress or was otherwise available 24 hours a day to answer any layout questions.
The computer room was so cold that the Egg Mcmuffins we bought the first day were still good 3 days later."


Μια ακόμα έκπληξη μας περιμένει αν στην εισαγωγική οθόνη της BASIC, πληκτρολογήσουμε
sys 32800,123,45,6.



Θα δούμε να ξεπροβάλλει το ακόλουθο μήνυμα, καλά κρυμμένο μέσα στην ROM :

Brought to you by...
Software: Fred Bowen Terry Ryan Von Ertwine Herdware: (right, with an "e"!!)
Bil Herd Dave Haynie Frank Palaia
Link arms, don't make them.

Αυτά και άλλα πολλά νομίζω ότι αποτελούν αποδείξεις για το μεράκι και την αγάπη των ανθρώπων που
κατασκεύαζαν τους υπολογιστές του "τότε" και πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα σήμερα...

(Συνεχίζεται....)

ΒΗΜΑ 2ο Κατασκευή τροφοδοτικού

Η πρώτη μου δουλειά λοιπόν ήταν να φτιάξω ένα τροφοδοτικό για να "ταΐσω το θηρίο" μιας και τα αυθεντικά τροφοδοτικά είναι καρασπάνια, δυσεύρετα και αν τύχει και τα βρείτε θα τα πληρώσετε χρυσάφι, συνυπολογίζοντας και τα μεταφορικά.
Τα Αμερικάνικα τροφοδοτικά δίνουν AC 9V-1A και DC 5V-4.3A, έχοντας κατά νου και την τροφοδοσία της επέκτασης μνήμης REU που θα αντλούσε ρεύμα από τον υπολογιστή.
Εκεί ο Commodore 128 πλασαρίστηκε ως πιο "επαγγελματικός" κι έτσι θεωρήθηκε απαραίτητη η κατασκευή ενός ισχυρότερου τροφοδοτικού, ικανού να ανταπεξέλθει σε μια μελλοντική επέκταση μνήμης.
Τα Ευρωπαϊκά τροφοδοτικά (βλ. εικόνα) "παίζουν" πιο χαμηλά με προδιαγραφές : AC 9V-1A και DC 5V-2.5A



Εκ πρώτης όψεως μοιάζει με την μεγαλύτερη αδερφή του, εκείνο της Amiga 500...ίδιο μέγεθος, ίδιο κουτί ακόμα και ίδιο βύσμα. Δεν τον συνδέω λοιπόν με εκείνο που έχω πρόχειρο να τελειώνω ? Μέγα λάθος !
Το τροφοδοτικό της Amiga 500, "βγάζει" DC 5V και 12V ενώ εκείνο του 128 "βγάζει" DC 5V και AC 9V με συνέπεια μια άστοχη σύνδεση να μας κοστίσει βλάβη στο μηχάνημα και στην ηρεμία μας.
Δουλειά λοιπόν και σύμφωνα με τα τεχνικά σχέδια, εφόσον αγοράστηκαν ένα τροφοδοτικό (switched) DC 5V
μέχρι 5A και ένας τοροειδής (γνωστός για τις εξαιρετικές του ιδιότητες) μετασχηματιστής με διπλή AC 9V (2X1,67A), το τροφοδοτικό του 128 ήταν έτοιμο. Αφού περίσσευε και ένα καλώδιο από κάποιο παλιό τροφοδοτικό C64 (εκείνο το απαίσιο με την εποξική πάκτωση), είπα να "βγάλω" ακόμα μια -heavy duty- γραμμή τροφοδοσίας για Commodore 64...με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια (!)

Απολαύστε ένα μικρό φωτογραφικό αφιέρωμα...


Κατά την διαδικασία πειραματισμών - κατασκευής με "μικρότερο" μετασχηματιστή εναλασσόμενου 700mA, που τελικά αντικαταστάθηκε


Το εσωτερικό του "νέου" - βαρέως τύπου τροφοδοτικού


Η διπλή τροφοδοσία με εξόδους για C64 και C128


Το τροφοδοτικό ολοκληρωμένο (διακρίνονται οι 2 οπές εξαερισμού)


Ο φωτεινός διακόπτης με ασφάλεια 250V - 1.2Α

(Συνεχίζεται...)

Καλορίζικος φίλε ο commodore σου, πολύ καλή αγορά ωραία η παρουσίαση σου για το όλο concept!!

Απλά respect!!! Το όλο project αν και ακούγεται απλό στην ουσία δεν είναι καθόλου.Μου άρεσε πολύ η νέα εμφάνιση του τροφοδοτικού σου με την επιπλέον ψύξη από τα ανεμιστηράκια (ή κάνω λάθος?).
Μπράβο και πάλι , πολύ καλή δουλειά που έγινε με μεράκι!!!

Εξαιρετική δουλειά και παρουσίαση! Πολλά εύγε!!

Ευχαριστώ παιδιά !

Το τροφοδοτικό δεν έχει ανεμιστήρια γιατί δεν υπάρχει λόγος, το εσωτερικό του είναι αρκετά δροσερό.
Απλές "οπές" , είναι καλυμένες με "ψαρωτικές" μεταλλικές σχαρούλες για να δείχνει λίγο πιο shic !

Εύγε Γιώργο!
Εμένα ο "untested" C128 ήθελε αλλαγή στα 7 από τα 16 τσιπάκια 4164 για να δουλέψει σωστά!
Ευτυχώς που δεν ήθελε κάτι άλλο.....

Ευχαριστώ Δημήτρη !
Ναι, είναι αλήθεια ότι κι εγώ είχα προετοιμαστεί για καμμένη μνήμη αλλά ευτυχώς δεν είχα τέτοιο θέμα.
Είχα όμως κάτι άλλο που θα το ποστάρω στη συνέχεια .....

GeoAnas έγραψε: Το τροφοδοτικό δεν έχει ανεμιστήρια γιατί δεν υπάρχει λόγος, το εσωτερικό του είναι αρκετά δροσερό.

Ά βρε commodoria τρελή σκυλί του πολέμου δέν καταλαβαίνει απο θερμοκρασίες,δεν καταλαβαίνει τίποτα τέλος... ότι πιο retro τόσο πιο γερό!!

LOL ! Εκείνο που πραγματικά "τα σπάει" είναι το πληκτρολόγιο...ατόφιο, μασίφ ατσάλι...μια να σου 'ρθει κατακέφαλα μένεις σέκος !

GeoAnas έγραψε: LOL ! Εκείνο που πραγματικά "τα σπάει" είναι το πληκτρολόγιο...ατόφιο, μασίφ ατσάλι...μια να σου 'ρθει κατακέφαλα μένεις σέκος !

For Ever!!!!!!!!

(...συνέχεια)

BHMA 3o Αντικατάσταση 2Χ6526 CIAs

Με το τροφοδοτικό έτοιμο, το μηχάνημα "μπήκε στην πρίζα" και φανταστείτε την χαρά μου όταν είδα την εισαγωγική οθόνη του 128άρη να με καλωσορίζει !
Πατάω ένα πλήκτρο...καμιά απόκριση, πατάω ένα άλλο....τζίφος, κάποια άλλα πλήκτρα "παίζανε μπιρίμπα" και γινόταν "του Κουτρούλη ο γάμος" !
Πρώτο λοιπόν πρόβλημα το πληκτρολόγιο που είναι νεκρό. Συχνό φαινόμενο που συμβαίνει και στα 64άρια, αφού τα 6526 CIA chips που είναι υπεύθυνα για I/O διαδικασίες είναι πολύ ευαίσθητα, τόσο που φημολογείται ότι ακόμα και ένα ελαφρό άγγιγμα με στατικά φορτισμένα δάχτυλα στην θύρα των joysticks φτάνει για να τα "κάψει".

Σύμφωνα με το εγχειρίδιο του Ray Carlsen υπάρχει πιθανότητα μια απλή αλλαγή (swap) των δυο CIAs να μας βοηθήσει στην διάγνωση του προβλήματος. Επίσης για προβλήματα πληκτρολογίου χρειάζεται να εξετάσουμε και το chip στη θέση U30 που εκτελεί χρέη buffer και είναι της οικογενείας 7406.
Το δικό μου ήταν κατασκευασμένο από την Hitachi και ήταν το HD7406P.




Η θέση των chips (U1,U4 και U30).

Ευτυχώς ο υπολογιστής δεχόταν τις κινήσεις του joystick κι έτσι μπόρεσα να "φορτώσω" τα διαγνωστικά από την Easy Flash cartridge .



Μια γρήγορη ματιά με το πρόγραμμα και παρόλη την αλλαγή θέσης των δυο ολοκληρωμένων, έδειχνε συνεχώς πρόβλημα στο U1 (CIA).

Αγοράστηκαν λοιπόν 2Χ6526Β (παρόλο που το μηχάνημα μου ως αρχική έκδοση παραγωγής, είχε τα σκέτα 6526 )
και 1 HD7406P, τοποθετήθηκε μια βάση για το τελευταίο που κάθισε αναπαυτικά πάνω της και το πρόβλημα
βρήκε τη λύση του !

Η τελική μου "πινελιά" ήταν ένα λεπτομερέστατο καθάρισμα πλήκτρο - πλήκτρο.






BHMA 4o Αναβαθμίσεις


Αναβάθμιση της VRAM από 16Κ σε 64Κ

Με τον υπολογιστή πλέον έτοιμο και μάχιμο, νομίζω ότι ήρθε η ώρα για εσωτερικό "ψάξιμο" !
Η πρώτη μου δουλειά ήταν να αναβαθμίσω την εσωτερική VRAM από 16Κ στα 64Κ (όπως είναι στον C128D), όχι για τίποτα άλλο αλλά γιατί μου αρέσει να "σκαλίζω" και να πειραματίζομαι.
Για τούτη την εργασία υπάρχουν έτοιμες καρτούλες αλλά προτίμησα την δύσκολη δουλειά της αποκόλλησης και επανατοποθέτησης.
Το μόνο που χρειάζεται είναι να αφαιρέσουμε τα δυο 4416 (16ΚΧ4) ram chips που βρίσκονται εσωτερικά της μεταλλικής θωρακισμένης θήκης στις θέσεις U23 και U25.Τα chips είναι κολλημένα στην μητρική και η δουλειά απαιτεί λίγο κόπο και υπομονή αλλά τελικά το αποτέλεσμα μας δικαιώνει.
Η αλλαγή θα γίνει με δυο 4464 (64ΚΧ4) ram chips.


Πριν την αλλαγή, τα δύο 4416 έχουν αφαιρεθεί και στη θέση τους θα τοποθετηθούν βάσεις.


Μετά την αλλαγή διακρίνονται σε κόκκινο πλαίσιο οι καινούργιες μνήμες.

Δοκιμάζουμε το αποτέλεσμα πληκτρολογώντας σε 80στηλη οθόνη το ακόλουθο :

POKE DEC("D600"),28:POKE DEC("D601"),63:SYS DEC("FF62"):SCNCLR <RETURN>

Αν διαβάσουμε READY και όλα δείχνουν φυσιολογικά, έχουμε τελειώσει την αναβάθμιση της VRAM σε 64Κ, ενώ σε αντίθετη περίπτωση που έχουμε μόνο 16Κ, η οθόνη θα γεμίσει με μηδενικά.


Εγκατάσταση JIFFYDOS

Σε όλα τα Commodore μου έχω εγκαταστήσει το θαυματουργό αυτό λειτουργικό που κυριολεκτικά απογειώνει το φόρτωμα των προγραμμάτων.Ο 128άρης δεν θα αποτελούσε φυσικά εξαίρεση...
Η όλη διαδικασία περιγράφεται πολύ αναλυτικά στη σελίδα :

www.geneb.org/jiffydos/

Γρήγορα μόνο αναφέρω τα υλικά που θα χρειαστούμε :
1) Δυο (2) 27C256 ή 27256 eproms
2) Δυο (2) αντιστάσεις 4.7Κ 1/4 watt
3) 1 διακόπτη και λίγο καλώδιο

Ακολουθώντας τα βήματα, σύντομα θα έχουμε το "νέο" μας λειτουργικό εγκατεστημένο και μάχιμο.


Τα παλιά kernal chips (U32 cbm64 - U35 cbm128).


Οι νέες jiffy eproms μαζί με την "Servant" που περιγράφεται στη συνέχεια.


Εγκατάσταση rom στην θέση U36

O 128άρης μας προσφέρει, εκ κατασκευής, μια ελεύθερη θέση rom (U36) στην -τεράστια- μητρική του για να εγκαταστήσουμε ότι πρόγραμμα επιθυμούμε, αρκεί να προγραμματίσουμε μια 27C256 (27256) eprom.
Στην ακόλουθη σελίδα μπορούμε να δούμε μια λίστα των πιο δημοφιλών προγραμμάτων που υπάρχουν :

commodore128.mirkosoft.sk/enhancements.html

Ανάμεσα στη λίστα, προτίμησα την "Servant" που αποτελεί ένα πακέτο πολύ εξυπηρετικών προγραμμάτων για ευκολία στην χρήση του υπολογιστή. Δυστυχώς ο δημιουργός της δεν βρίσκεται πλέον ανάμεσα μας....


H "Servant" αναλαμβάνει δράση με το άνοιγμα του υπολογιστή.


Τέλος εφαρμόστηκε μια επίστρωση arctic silver ceramic στα chips που υποδέχονταν τα ελάσματα της τεράστιας μεταλλικής θωράκισης - ψήκτρας.


Η μητρική έτοιμη και καθαρή πριν το "καπάκωμα".


Ο Commodore 128, έτοιμος όσο ποτέ, τρέχει μια σειρά διαγνωστικά γραμμένα ειδικά γι αυτόν !

Τελειώνοντας, δεν μένει παρά να θαυμάσω για άλλη μια φορά αυτό το μηχάνημα που όμως δυστυχώς δεν είχε την (εμπορική) τύχη που του άξιζε.....

Γιώργο, τύφλα νά'χουν οι επαγγελματίες ηλεκτρονικοί!
By the way, όλες οι ενδείξεις BAD στα diagnostics, είναι σωστές ή μαϊμού? Εγώ προτίμησα να τρέξω τα diagnostics του C64, γράφοντας σε eprom το προγραμμα που ειχε η Commodore στο Diagnostics Rom Cartridge και τρέχοντάς το από Rom cartridge στο expansion slot και μου εβγαλε ενα σωρό bad!

Ευχαριστώ Chris !
..οι υπόλοιπες ενδείξεις είναι μαιμού γιατί το συγκεκριμένο προγραμματάκι θέλει και την καλωδιοταινία του (ενώ εγώ το τρέχω ..δια της πλαγίας οδού !)